(Teneinde de teksten snel te kunnen laden heb ik het hoofdstuk in 5 delen gesplitst)

VAN VOELEN NAAR ZELFVERWERKELIJKING            

 Motto: "Waar geen twee zijn, is enkel eenheid, Niets dat zich daar ontplooit[1]"

Inleiding

Veel mensen hebben het gevoel van een gemis aan werkelijkheidswaarde in het leven. Zij voelen soms dat zij niet helemaal in het leven staan, dat er een soort onzichtbare muur tussen henzelf en de werkelijkheid is. Zij voelen dat er meer is, dan alleen het huidige leven in een materiële wereld. Zij missen een zingeving bij het leven. Een leven dat je vaak confronteert met de meest dramatische gebeurtenissen en onrechtvaardigheden.

 Er is ons altijd voorgehouden dat het menselijk vernuft steeds toeneemt, en dat wij alles moeten doen om mee te ontwikkelen. In plaats dat het echter de mens beter gaat, gaat het steeds slechter in de wereld. Het lijden lijkt maar niet op te houden. Er moet toch wat anders zijn? Soms hebben mensen het gevoel dat ze in een doos leven, waarbinnen het lijden plaats vindt, en zij hebben de stellige overtuiging dat buiten die doos iets heel anders is. Indrukwekkende dromen, de plotselinge doorbraak van het Grotere Leven tijdens een Piekervaring en paranormale ervaringen kunnen de heersende overtuigingen omkegelen. Het kan soms ook een stil gevoel, een vermoeden van de aanwezigheid van iets anders zijn, dat mensen bewust maakt van het feit, dat er wellicht nog iets anders is en dat hen aanzet tot een zoektocht naar dat andere. De één duikt in Heilige Boeken, de tweede zoekt een kerk, de derde beoefent meditatie, de vierde vertrekt naar Heilige Plaatsen en weer anderen zoeken een Guru of Meester.

In dit deel proberen wij aan te tonen dat in principe al dit zoeken zinloos is, want al het zoeken brengt je verder van de bron, waarin de Waarheid zich werkelijk verschuilt. De Waarheid ligt n.l. niet in woorden (en dus kennis) besloten, en is ook niet te vinden bij andere mensen. De Waarheid is maar op één plaats te vinden: in jouw eigen geest. Je bent zelf een aspect, een uiting van de Waarheid, je bent de waarheid zelf, alleen realiseert jouw dagelijkse bewustzijn zich dat niet. Het aannemen van deze woorden, het verstandelijk aanvaarden ervan, brengt jou echter nog niet in dat Totaal Andere. Werkelijk diep doorleefd inzicht is noodzakelijk wil -vanuit zichzelf- dat Andere zich ontplooien. Niet alleen geloof of jarenlange inspanning, maar ook of vooral Inzicht is nodig om de transformatie uiteindelijk moeiteloos tot stand te laten brengen.

Verlichting

Waar veel mensen uiteindelijk naar streven is Verlichting. Verlichting wordt ook wel ontwaken genoemd. Ontwaken waarvan? Slapen wij dan en merken wij dat niet? De mystici beamen dat. Wij leven ons leven in een duale wereld. Zowel de materie als ons denken ontstaan door de tegenstel­ling tussen de oerkrachten yin en yang, ofwel tussen positief en negatief, ofwel mannelijk en vrouwelijk. Tussen de uitersten van de tegenstellingen loopt een kracht, een energie, die alles zichtbaar of ervaarbaar maakt. Wij zijn ons bewust van de wereld door de waargenomen verschil­len. Wanneer de tegenstellingen wegvallen kunnen wij niets meer waarnemen. Het werkelijkheids­karakter van ons leven en van onze wereld bestaat dus uit louter waarneming van tegenstellingsparen. Achter deze -door ons als werkelijk ervaren wereld- ligt de grondoorzaak van dit alles. In dit gebied ligt ons werkelijke bestaan verankerd, zo vertellen ons al eeuwenlang de mystici, die in dit gebied hebben mogen schouwen.

Het kan wellicht als volgt worden uitgelegd. Wanneer wij (intensief) dromen, ervaren wij, wat wij meemaken, als werkelijk.   

Wij genieten van de landschappen, of vluchten angstig weg voor de monsters, die ons achterna zitten. Totdat wij wakker worden, blij als wij zijn dat de monsters alleen droommonsters waren, of bitter teleurgesteld, dat het Nirwana, dat wij mee maakten, een droom was. Wat is echt? Ons dagelijks ervaren leven of dat andere? Mystici en o.a. de Zenmeesters vertellen ons n.l., dat ons dagelijkse leven ook een droom is. Alleen ontwaken wij als gemiddeld onwetend mens niet daaruit, zodat wij dat niet merken. Wij slapen dus! Pas wanneer wij uit die slaap ontwaken, weten we dat ons dagelijks leven maar een tijdelijke projectie, een tijdelijke toestand  is. Wij ervaren bij het ontwaken rechtstreeks de Werkelijkheid of Waarheid. Dit is dan Verlichting.

Een andere manier om dit uit te leggen is het volgende. Wij zijn ons bewust van het leven en van de wereld. Dat noemen we bewustzijn. Dan horen we dat er een hele andere toestand mogelijk is. Dat is een verstandelijk proces. Ook wanneer wij het concept van de Getuige en van de Geest beginnen te begrijpen is dat nog steeds een verstandelijk -cognitief- begrijpen. Wanneer wij echter recht­streeks volledig bewustzijn verkrijgen van dit bewustzijn, ofwel dit achterliggend bewustzijn ervaren, dan zijn wij verlicht. Wanneer wij ons dit bewustzijn realiseren, wie zijn wij dan? Wat neemt ons bewustzijn waar?  Niemand kan het ons in klare taal vertellen. Het 'ik' dat wij waren is dan totaal opgelost. Het Totaal Andere kan alleen door het individu, het niet-deelbare, ervaren worden. Wij moeten ons 'ik'  dus laten vallen, teneinde dat andere te kunnen ervaren. Dat is de hele crux bij het zoeken naar verlichting. Hoe komen wij -die onszelf zo belangrijk vinden- tot dit laatste offer, noodzakelijk voor het ontwaken?

Van voelen naar aandacht

Wij starten onze tocht naar binnen vanuit de aanwijzingen van de psychologie en de 'gevoelsleer.' De psychologie vertelde ons dat wanneer wij de grenzen opheffen tussen ons 'ik' en ons onbewuste (ofwel onze schaduw) wij een psychologische eenheid gaan vormen, niet langer innerlijk ver­scheurd door tegenstellingen. De 'gevoelsleer' leerde ons dat door het weghalen van de barrières tussen ons innerlijk en ons lichaam, wij in wezen één kunnen worden in deze wereld en kunnen gaan leven vanuit het gevoel. Maar dan nog steeds zijn wij een eenling in een grote boze wereld. Het innerlijk ervaren dat ons stoffelijke lichaam (dat in diezelfde) uiterlijke wereld leeft, toch ook onszelf is, hebben wij al een brug geslagen tussen ons innerlijk en de uiterlijke wereld. Ons lichaam is de brug, de poort naar dat andere.  Met het vanuit het gevoel leven is een eerste stap gezet richting een leven, dat niet een invulling krijgt vanuit het eigen streven, dat niet gevormd is vanuit maatschappelijke normen en andere vormen van condi­tionering. We kiezen dan voor een leven dat niet langer vanuit het kleine 'ik' wordt vormgegeven, maar door het Leven zelf. Het leven gaat dan stoelen op iets anders, op iets veel groters, op iets dat het kleine 'ego' verre te boven gaat. Wij merken dat o.m. door intuïtieve invallen en zaken die ons -onverwacht- toevallen, allen gebeurtenissen die later een betekenisvol patroon blijken te hebben.

Het juiste begrip van het voelen is een eerste en noodzakelijke stap in de richting van een verdere geestelijke bewustwording. De 'gevoelsleer' geeft de nodige aanwijzingen van hoe we vanuit het voelen naar ons werkelijke zelf kunnen komen. Willen wij nu nog verder, naar ons dieper gelegen Zelf, dan is echter een gedegen Inzicht nodig in de rol welke het denken speelt in het bereiken van die andere -onbekende- staat. Wij gaan dan beseffen dat wij via het denken, het willen en het doen geen enkel blijvend resultaat zullen bewerkstelligen. We komen dan tot de onontkoombare conclu­sie, dat de mens via zijn Willen en zijn Streven nooit zijn Doel zal bereiken. Het 'ik' (jijzelf dus), dat je tot het zoeken heeft aangezet, blijkt notabene de enige sta in de weg te zijn. Ook het gericht zijn op het voelen blijkt dan een hinderpaal. Pas in het radicaal opgeven van jouw ik, van al het Eigene, van elk willen, van elk plan kan zich de deur naar dat Totaal-Andere zich openen.

Naast het verkrijgen van inzicht is er maar één alternatief:  leven vanuit een staat van aandacht.  Aandacht is een kwaliteit van het leven zelf, waarbij het denken, het menselijk brein -dat naar onze overtuiging de oorzaak van onze gevangenschap is- geen enkele rol speelt en tot zwijgen komt.

In dit Deel bespreken we de voetangels en klemmen bij dit proces. Soms zullen argumenten herhaald worden, maar deze zijn dan ook uiterst belangrijk voor een goed begrijpen van het karakter van Verlichting.

Bezint eer ge begint.

Er is - hebben we in het vorige deel aangegeven - een glijdende schaal van het leren voelen, naar een proces van zelfverwerkelijking, dat uiteindelijk tot een diepgaand proces van transformatie kan leiden, wat ook wel het 'Pad naar Verlichting' genoemd wordt. Waar de overgang precies ligt, is voor elk mens verschillend. Wellicht ligt het al vast in jouw levensopdracht. Misschien ben je er toevallig tegen aangelopen, maar wat is toeval? Het is datgene wat je toe-valt, wat op je weg komt. Misschien heb je niet eens een keuze, maar wanneer je dat wel hebt, bedenk dan het volgende: het kiezen voor de WEG is geen kinderspel. Je hoeft deze weg niet op te gaan. Wanneer je echter merkt dat je dit vanuit de diepste diepten van jezelf wilt, of vanuit innerlijke aanwijzingen wel moét doen, dan is er -of je het nu gelooft of niet- eenmaal begonnen, geen weg meer terug. Wanneer je vanuit een volle overtuiging "Ja!" hebt gezegd, neemt het proces zijn aanvang. Het proces kent dan een eigen dynamiek, dat sterker is dan jouw eigen wil. Wanneer je eenmaal in het in dit Deel beschreven proces zit, is er geen weg terug meer. Jouw leven is dan blijvend veranderd.

Je moet -wil je vol kunnen houden- dan ook volgens Dürckheim aan een aantal voorwaarden voldoen:

-         de nood moet hoog zijn: je moet er alles voor over hebben het pad te betreden en te vervolgen. Een beetje willen 'kicken' is onvoldoende. Het is geen hobby, maar een levensvervulling. Bedenk: het spirituele pad wordt vaak begonnen om te ontsnappen aan de harde eisen van het Leven, het Pad blijkt uiteindelijk een volkomen acceptatie van het Leven in te houden.

-         je moet uithoudingsvermogen hebben: halverwege stoppen zal je jouw leven lang betreuren. Het proces kan pijnlijk zijn. Het is niet alleen leuk mediteren. De 'eigen rommel' moet eerst worden opgeruimd. De confrontatie met de eigen Grote Ontkenning ofwel de Schaduw, de eigen negativiteit is pijnlijk. Het proces van het loslaten, ofwel het 'ontschillen' is vaak niet leuk, brengt vaak veel ongemak met zich mee en is meestal van lange duur. Alles wat je daarvoor niet wilde zien, moet je nu recht in de ogen kijken. Tijdens de diepste dalen, moet het vertrouwen in de juistheid van de gekozen weg onverminderd blijven.

-         je moet kiezen voor het juiste oogmerk. Niet alleen beter willen worden, of een nieuwe bodem zoeken voor succes en status, maar je ten dienste stellen van het Zijn.

-         je moet kunnen zwijgen. Het proces moet in stilte geschieden. Wanneer je overal loopt te verkondigen waar je mee bezig bent en wat je daarbij meemaakt, trekt -in woorden van Dürckheim- het 'Wezen' zich geschrokken terug. Of, in meer nuchtere termen, zit je weer in jouw Ego, in je verwachtingen, in je streven naar succes, kortom in jouw denken en dus binnen tijd en ruimte.

 En ik voeg daar aan toe:

-         je moet vertrouwen en geduld hebben. Verlichting is niet af te dwingen. Niets is af te dwingen. Je moet er aan toe zijn.  Je moet in het Rad van Wedergeboorte voldoende ervaring hebben opgedaan, om voldoende rijp te zijn voor de volgende definitieve stap. Daarom raken sommige (niet vele) zoekers al snel verlicht en anderen (de grote meerderheid) in het geheel niet verlicht in dit leven.     

^[1] Uit de 'Hsin-Hsin-ming" van Seng-ts'an