Wat kunnen wij doen, wanneer wij uit de ban-kring van het denken met al zijn emoties en angsten willen ontsnappen?

Wij hebben inmiddels de volgende zaken al begrepen:

- de Waarheid bevindt zich buiten ruimte en tijd, buiten de werkingssfeer van ons denken. Het is altijd Nu. Wat wij als realiteit ervaren is niet de Waarheid. De Waarheid is het vormgevend principe van wat wij ervaren. Ideeën of gevoelens kunnen wij rechtstreeks waarnemen, maar de Waarheid kunnen wij niet rechtstreeks als een vorm, als een gebeurtenis ervaren. Wij hebben vanaf onze kindertijd geleerd alles wat wij meemaken te bewerken met ons denken.

- ons dagelijkse bewustzijn=dualiteit=een systeem gebaseerd op tegenstellingen: het denken komt voort uit de bewustwording van waargenomen tegenstellingen (ofwel verschillen). Via het denken zullen wij nooit de Eenheid (der dingen) kunnen ervaren, omdat het denken zijn bestaansgrond heeft in het waarnemen van tegenstellingen. Het denken heeft geen toegang tot het gebied zonder tegenstellingen. Daar kan het zich absoluut geen idee van vormen, omdat het denken daar niet kan bestaan.

Het denken kan tenslotte niet waarnemen: het kan worden waargenomen. Gedachten hebben hetzelfde ding-achtige karakter als alles wat wordt waargenomen van de wereld.

- ons bewustzijn van de realiteit ìs die realiteit. Er is geen verschil tussen wat wij ervaren en die realiteit. Wat wij zien zijn wijzelf. Via het denken geven wij n.l. betekenis aan alles wat wij zien en ervaren. Vanaf onze babytijd bouwen wij zo onze zogenaamde realiteit op. De wereld en ons lichaam en ons denken is voortdurend in verandering. Alleen wij -het zien van dit alles- is onveranderlijk altijd Nu.

- ons 'ik'=ons dagelijkse vorm-bewustzijn= het denken . Ons 'ik' is een fragment van het denken, het heeft geen enkel gezag t.o.v. het denken: het 'ik' komt er uit voort en kan het geheel niet zijn wil opleggen.

- De Waarheid is Hier en NU. Het denken is tijd: het gaat van hier naar daar, dat kost tijd. Wij worden het leven pas van ons 'ik' bewust nadat het leven begrepen, geordend is door het denken. Wij zijn als persoon het denken. Het denken is maximaal een reactie op 'Dat-wat-is'. Het komt altijd in actie na een gebeurtenis. Wij zijn als persoon daarom altijd net te laat om het Hier en Nu direct te ervaren, zoals het is.

- Denken is ook ruimte. Het denken projecteert altijd een subject (het ik, dat hier is) dat in relatie staat met een (zichtbaar of ervaarbaar) object. Ik zie een boom. Ik voel een steen, e.d. Wij zien dan niet dat dit zien mogelijk is door de ruimte waarin de vormen zijn opgenomen.

Ons echte 'Ik' is echter die kennende ruimte.

- Dus ons kleine 'ik' -omdat dat het denken ìs- verkeert altijd binnen de grenzen van ruimte en tijd en kan nooit de tijdloze Waarheid ervaren. Ons kleine 'ik' denkt de waarnemer te zijn, die alles wat hij om- en in zich ziet, moet benoemen, beoordelen en veranderen. Deze waarnemer kan alleen in de wereld van ruimte en tijd opereren, omdat het denken ruimte en tijd ìs.

Wat er in wezen gebeurt is dat er onpersoonlijk waarnemen is via de zintuigen, en dat het denken direct na de observatie in actie komt om het geobserveerde te bewerken, te benoemen en te classificeren. Wanneer je eenmaal gezien hebt dat je alle gedachten kan waarnemen, dan weet je dat je als waarnemende aanwezigheid nooit het denken kan zijn. Het denken bestaat trouwens niet. Er is een stroom van gedachten, maar daar achter bevindt zich geen concrete denker..

- Innerlijk verkeert het kleine 'ik' in dezelfde ruimte en tijd als dat wat hij waarneemt. De ervaren afstand tussen de waarnemer en het waargenome is echter een illusie. Zie je dat je b.v. boos bent (maar je kan er alles voor invullen), dan ben je helemaal boos. Dat wat de boosheid ontwaart is niet verschillend van het boos zijn. Er is niet een iemand die boosheid ziet. Er is alleen waarnemen (van alle facetten tegelijk, die worden waargenomen. De gedachten maken er weer een triade van, maar dat is gezichtbedrog welke de taal bewerkstelligt.

Wanneer er dit besef is dat de waarnemer=het waargenomene, dat zij helemaal hetzelfde zijn, dat jouw ego alle ervaren eigenschappen ervan is, dan besef je dat er geen ontsnappen aan is. Wat is, dat is. Meer is er niet. Je kan de mooiste vergezichten bedenken, maar deze zijn geen realiteit. Jouw realiteit is jouw totale bestaan op dit moment. Elke verwerping daarvan, is het ontkennen van de realiteit van het leven.

Er is geen ontkennen of weglopen aan. Je zit er helemaal tot je kruin in. Besef je dit in alle vezels van jouw wezen, dan rest je alleen nog maar zien. Het denken heeft daarin geen enkele functie. Er is geen afstand in tijd en ruimte tussen waarnemer en waargenomene. Er is dus 'hier' helemaal niets om 'daar' te veranderen. Het 'hier' en 'daar' bestaat domweg niet. Er is alleen maar jij, zoals je bent in een wereld die er is omdat jij er bent. Er bestaat domweg geen autonome instantie in jou, die via de wil het geconstateerde kan aanpakken. Er is in mijn voorbeeld alleen boosheid. Wat je bent=wat je bent. Je zou uit jezelf moeten stappen om de boosheid aan te pakken. Dat kan dus niet, dat is een illusie van het 'ik', van het denken. Zou dat wel zo zijn, zou je onmiddellijk radicaal op dit moment een eind aan al je omknellingen kunnen maken. Probeer het maar, je hebt het al zo vaak geprobeerd!

Het lukt je niet, vaak wordt de toestand nog erger.

Wanneer er een aparte waarnemer is, is er onmiddellijk conflict: je hebt je afgescheiden van jezelf, terwijl je toch jezelf bent, en je wilt daarin wat aan jezelf doen. Maar je bent het! Er is niets te doen. Wil je wat doen veroorzaak je alleen maar een extra conflict, n.l. die innerlijke scheiding. Bovendien kan je het oorspronkelijk probleem niet oplossen.

Er is maar één weg. Je moet alles wat waargenomen wordt, buiten de sfeer van het denken houden. Er is dan alleen zien, ofwel beleven. Wanneer je woede of verdriet ervaart, benoem het niet. Hecht er geen label aan. Want anders koppel je deze toestand aan voorgaande toestanden, met al jouw opgeslagen en geconditioneerde energie. Je roept alleen maar bekende, bestaande, gevoelens op. Er gebeurt dus nooit iets nieuws, dat wellicht wel het probleem kan oplossen. Kijk alleen, wat er zich afspeelt in het besef dat Je bent wat waar neemt.

Veel mensen zoeken naar de Waarheid, in de hoop aan zichzelf te kunnen ontsnappen. Zij rennen alle kanten op, gaan de meest prachtige tempels bezoeken, en storten zich in 'hoogstaande spirituele avonturen'. Na verloop van tijd voelen zij zich al ver verheven boven hun medemens. Zij weten immers waar de Waarheid te vinden is. Helaas voor hen. Zij staan met de rug naar de Waarheid toe.

De Waarheid zit in jezelf, in datgene wat zich gewaar is van alles wat je -als de geobserveerde persoon- doet, wat je denkt, wat je voelt en ziet. Het is die instantie, die altijd aanwezig is. De objectieve getuige van jouw 'ik'. Jouw 'ik' is maar een deel van wat je werkelijk bent. Het 'ik' is de som van alle overtuigingen, herinneringen, beelden en conditioneringen, die je aan jezelf hebt gekoppeld. Dat wat je werkelijk bent is de Getuige of liever het getuige zijn, het Zien. Want noem het maar liever niet de getuige....

Aha!, denkt de zoeker dan, daar moet ik het dus zoeken, die Getuige moet ik zien te vinden. Vol hoop stort hij zich op zichzelf, om het wonder in zichzelf te vinden. De zoektocht krijgt iets radeloos. Maar waar is die Getuige?
  
Eén dringend advies. Zoek de Getuige, probeer hem te vinden, maar denk niet te snel dat je hem gevonden hebt. Dat lijkt tegenstrijdig. Maar let maar eens op: wanneer je denkt hem gevonden te hebben is hij het niet. Het woord Getuige is in feite al te veel. Het woord maakt er een ding van. Je denkt het nu met dit woord te kunnen vatten. 'Ja, ik leef vanuit mijn getuige!' Je hebt het mis. Jouw Essentie is niet te vatten, het is geen ding, het is geen object. De Getuige is geen ervaarbaar iets. Er is alleen een realisatie van zien, van horen, van voelen, van ruiken, van denken. De getuige kijkt toe, maar jouw denken doet wat met de waarneming. Dat kun je waarnemen. Je kan 'horen' wat je denken doet. Wie of wat hoort kan je niet gewaarworden. Je beseft dat er 'iets' in je is, dat hoort. Meer is (vooralsnog) niet mogelijk. Zoek de Getuige niet, want je bent het zelf, maar dan zonder de zoeker.

Wanneer je iets in je voelt kijken, is dat niet de Getuige. Het is dan de zoveelste uiting van jouw 'ik'. Je verwart de ervaring van het branden van de ogen of het gonzen van de oren als het 'gevoel' van de getuige. Het innerlijk besef dat er 'iemand' handelt, is altijd een gedachteconstructie op grond van een waargenomen gevoel. Maar ook diegene die handelt kan je waarnemen. Maar wat is het dan die dat alles waarneemt? En wanneer je dit alles waarneemt, wie is het dan die dát weer waarneemt? Wie staat aan het eind van de lange rij? Alles wat waargenomen wordt, kan nooit jouw essentiële Zelf zijn. Wie is dan tenslotte de kijker naar de kijker? Het is geen ding, geen object, geen iets. Het is het kijken zelf! Je kan nooit het kijken zien, of het voelen voelen, het proeven proeven of het horen horen. Wanneer er maar één werkwoord rest, is Het er! Wanneer er geen enkel woord, geen enkele gedachte is, Ben je het....

Het advies is dus "KIJK!". Maar, ga niet op een afstand naar jezelf kijken, want dan schep je weer ruimte. Elk besef van het waarnemen is alweer teveel. Dat zijn alweer twee dingen. Je bent het besef, en nooit datgene wat je beseft. Wees er helemaal bij. Be-leef het. Sta er midden in, wees er bewust bij. Maar laat dat nooit een inspanning zijn. Doe niet je best. Doe NIETS.

En wanneer je dit in essentie niet kan vatten dan rest er nog maar één echte aanwijzing: Wanneer je opmerkt dat je niet oplettend bent, er niet bij bent, dan is dat feit al aandacht. Dat is op zich al voldoende. Doe-verder-niets!.

Ik herhaal het nog maar eens: die aandacht kunnen wij vervolgens nooit als feit observeren, want in essentie zijn wij die aandacht. Wij zijn het observeren. Is er besef van aandacht is er al geen aandacht meer. Doe je je best aandachtig te zijn, bén je niet meer aandachtig. Je levert een inspanning met een doel. In aandacht is geen doel. Er is alleen bewustzijn.

Wanneer je geheel vanzelf, zonder enige bijbedoeling het waarnemen bent⁽¹⁾, dan ontdek je iets heel anders, een heel ander -totaal nieuw- gevoel. Dat kan je niet beschrijven. Dat kan je zelf ervaren. Dan is er ander bewustzijn, niet als een ervaarbaar ding, doch een altijd aanwezige toestand, die in zichzelf is zoals ze is en die ten grondslag ligt aan alle ervaren. Er is dan geen waarnemer, die een toestand ervaart. Er is alleen die toestand. Dan ben je wie je bent. Maar jouw oude 'ik' is dan verdwenen, tezamen met al het lijden. Er zijn heel subtiel kenmerken aan verbonden, maar die hebben geen tegenhanger zoals dat in dualiteit het geval is. Het is de toestand van Een-zonder-Twee. Alles wat heftig, te gek, onvoorstelbaar en te bliss is, is het niet.

O ja, De Getuige kunnen wij derhalve definitief als begrip laten vallen. Er is geen aparte identiteit die iets waarneemt. Er is geen subject met eigen grenzen. Er is alleen waarnemen, kennen, bewuste aanwezigheid. Dat is als de ruimte, want alles wordt in ruimte waargenomen. Ruimte kent geen grenzen, dus ruimte kent ook geen centrum. Bewustzijn valt niet te lokaliseren in Tijd en Ruimte en is derhalve onkwetsbaar voor alle bewegingen van de wereld. Het is daarmee absolute Vrijheid.

1. Of liever: er is alleen maar waarnemen.